Վարդան Մելքոնյան

Armenian
Intro: 
Լոնդոնի կենտրոնում գտնվող Abbey Road երաժշտական ստուդիան 1969թ. Բիթլզի անմոռանալի համերգից հետո բազմաթիվ համերգներ և ձայնագրություններ է կազմակերպել: Սակայն 2014թ. ապրիլին տեղի ունեցածի նման միջոցառում այնտեղ դեռևս չէր եղել:
Location: 

SIIM

Latitude: 56 deg 5 min 2.76 sec W
Longitude: 9 deg 46 min 54.12 sec N

SIIM image

SIIM image Siim, 8680 Ry, Denmark

Փոքրիկ քաղաք, որտեղ ծնվել է Մարիա Յակոբսենը: Այստեղ է նա առաջին անգամ լսել ցեղասպանության մասին:

Muşh

Latitude: 38 deg 43 min 59.88 sec W
Longitude: 41 deg 29 min 27.96 sec N

Վարդանի հայրը Մուշից էր (այժմյան Թուրքիա), գաղթել էր ցեղասպանության ժամանակ:

BEIRUT

Latitude: 33 deg 53 min 18.96 sec W
Longitude: 35 deg 29 min 43.8 sec N

BEIRUT image

BEIRUT image Beirut, Lebanon

Վարդանի ծնողները հանդիպել են Բեյրութի փախստականների ճամբարում, որտեղ էլ նա մեծացել է:

BYBLOS

Latitude: 34 deg 7 min 22.8 sec W
Longitude: 35 deg 39 min 6.8400000000001 sec N

«Թռչնոց բույն» մանկատունը, որտեղ մեծացել է Վարդանը, հիմնվել է 1928թ.-ին:

LONDON

Latitude: 51 deg 30 min 26.64 sec W
Longitude: -0 deg 7 min 39.9288 sec N

LONDON image

LONDON image London, UK

Վարդանը հանդիպում է Օսմանյան երկու զինվորների, որոնք օգնում են նրան սկսել իր կարիերան՝ որպես դիրիժոր:

ABBEY ROAD

Latitude: 51 deg 31 min 54.84 sec W
Longitude: 0 deg 0 min 13.536 sec N

Այստեղ է Վարդանն առաջին անգամ ձայնագրել Drake’s Passage:

SEA SIDE TOWN SKEGNESS

Latitude: 53 deg 8 min 47.04 sec W
Longitude: 0 deg 20 min 16.3716 sec N

SEA SIDE TOWN SKEGNESS image

SEA SIDE TOWN SKEGNESS image Skegness, Lincolnshire, UK

Անգլիայում Վարդանի առաջին աշխատանքը Սքեգնեսի փաբերում Թոմ Ջոնսի երգերը կատարելն էր:

Weight: 
1
Story elements: 
Title: 
Ի հիշատակ Հայոց
Secondary Title: 
ցեղասպանության զոհերի եվ ի պատիվ
Tertiary Title: 
Մարիա Յակոբսենի
Text: 

Լոնդոնի կենտրոնում գտնվող Abbey Road երաժշտական ստուդիան 1969թ. Բիթլզի  անմոռանալի համերգից հետո բազմաթիվ համերգներ և ձայնագրություններ է կազմակերպել: Սակայն 2014թ. ապրիլին տեղի ունեցածի նման միջոցառում այնտեղ դեռևս չէր եղել: 

Այդ օրը փախստական դարձած և իր կյանքի առաջին 26 տարիները մանկատներում ու Բեյրութի փողոցներում անցկացրած մեկը գրավեց բեմահարթակը՝ ձայնագրելու իր հեղինակած սիմֆոնիան Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կատարմամբ:

«Տասնամյակներ պահանջվեցին այս ստեղծագործությունը գրելու համար, բայց դա նորմալ է, որովհետև այն իրականում իմ և բազմաթիվ այլ հայերի ողջ կյանքի պատմությունն է»,- ասում է Վարդան Մելքոնյանը: 

«Հրաժեշտ Մարիային» ստեղծագործությունը սիմֆոնիայի երկրորդ մասն է, և իր ճանաչած միակ մորն ուղղված երախտիքի խոսքը:

Մելքոնյանի պապերը սպանվել են Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, բայց նրանց երեխաները՝ Մելքոնյանի հայրն ու մայրը կարողացան փրկվել ու ապրել Հայաստանի և Միջին Արևելքի մանկատներում: Մելքոնյանը մոր մահից հետո եղբոր և երեք քույրերի հետ դաստիարակություն ստացավ Բեյրութի մանկատանը՝ Մարիա Յակոբսեն անունով դանիացի միսիոներուհու մոտ: Նա գրեց իր «Հրաժեշտ Մարիային» գործը 1960թ-ին Յակոբսենի՝ 78 տարեկանում կյանքից հեռանալուց հետո:

«Ես լսում էի Մարիայի սկավառակների ձայնագրությունները մանկատանը  հսկայական շեփորով այն հնաոճ նվագարկչի վրա»,-հիշում է Մելքոնյանը:

Image: 
Quote: 
«Հրաժեշտ Մարիային» ստեղծագործությունը սիմֆոնիայի երկրորդ մասն է և իր ճանաչած միակ մորն ուղղված երախտիքի խոսքը
Image: 
Title: 
Մարիա Յակոբսեն
Text: 

«Այն ամենի համար, ինչ ինձնից ներկայացնում եմ այսօր, իմ գոյության և էության համար ես պարտական եմ Դանիայից եկած այդ դաստիարակին, որին այցելել էր հրեշտակը՝ տեսիլք էր ունեցել, թե պետք է գա մի երկիր, որտեղ նախկինում երբեք չէր եղել, և մի այնպիսի ժամանակ, երբ կանայք միայնակ չէին ճամփորդում՝ փրկելու քրիստոնյաներին սպանդից: Դա խիստ արտասովոր արարք էր,-ասում է Մելքոնյանը,-ես չեմ կարող լիովին արտահայտել երախտագիտությունս՝ ասելով, թե Մարիայի նման մարդիկ ինչքան հիանալի էին: Մանկատան մյուս երեխաները և ես նրան «մամա» էինք ասում: Նրա իսկական անունը միայն մեծանալուցս հետո իմացա»:  

Մելքոնյանի ընտանիքը Մուշ քաղաքից էր (այժմյան Թուրքիայում): Նա հիշում է իր հորը՝ Մովսեսին, որը պատմում էր իրեն՝ վեցամյա տղային, թե ինչպես է տեսել, որ ծնողներին շրջապատել և տարել են Օսմանյան կայսրության զինվորները: Գնացողներից ոչ մեկին այլևս չեն տեսել, և նրանց ճակատագրի մասին ոչ մի տեղեկություն չկա: 

Title: 
Ինքնության վերականգնում
Text: 

Մովսեսին տեղավորեցին Մերձավոր Արևելքի Նպաստամատույցի Հայաստանում գտնվող մի մանկատանը, հետո տեղափոխեցին Բեյրութում գտնվող փախստականների ճամբար: Այնտեղ էր, մոտավորապես 1940թ.-ին, որ նա հանդիպեց, սիրահարվեց և ամուսնացավ որբանոցի սան Հայկանուշի հետ: Վարդանը ծնվեց մի քանի տարի անց: Հայկանուշը մահացավ ժանտախտից, երբ Վարդանը միայն չորս տարեկան էր: Մովսեսը տառապում էր վշտից և չէր կարող հոգ տանել իր երեխաների համար: Այսպիսով, Վարդանը, եղբայրը և քույրերը գնացին ապրելու Բիբլոսի «Թռչնոց բույն» մանկատանը, որը Բեյրութից 35 մղոն հյուսիս էր գտնվում: Նրանք կորցրեցին կապը Մովսեսի հետ:

«Թռչնոց բույն» մանկատանը կյանքը ծանր էր, բայց դա էր նրանց տունը: Թեև Վարդանը երբեք չէր եղել Հայաստանում, նա իր մշակույթի մասին որոշ բաներ սովորել էր մանկատանը՝ Յակոբսենի շնորհիվ.«Ամսվա առաջին կիրակին մենք հայկական պատարագ էինք մատուցում: Դա կենդանի էր պահում մեր ավանդույթը»:

Յակոբսենն էր, որ նրան առաջին անգամ պատմեց Ցեղասպանության մասին: «Մենք նստում էինք ծառի տակ, և նա մեզ պատմում էր ականատեսների պատմությունները: Գրեթե անհնար էր դիմանալ այն մտքին, որ իմ ազգականներն իսկապես ենթարկվել էին նման բարբարոսության»:

Image: 
Title: 
Ես նրան կոչում էի մայրիկ
Text: 

Ահա թե ինչու է այսքան կարևոր նշել հարյուրամյա տարելիցը «ոչ միայն հայերի, այլ հասարակ մարդկանց, բոլորի համար»՝ կարծում է Վարդան Մելքոնյանը:

Եթե Մարիա Յակոբսենը փրկեց Մելքոնյանի կյանքը, ապա երաժշտությունն էր, որ դարձավ այդ կյանքի իմաստը: Առաջին անգամ դասական երաժշտություն լսելով Յակոբսենի նվագարկիչով՝ նա ձեռք գցեց մի կիթառ և ինքնուս նվագեց: Նրա համար մեծ ձեռքբերում էր, երբ դեռահաս տարիքում դարձավ «Ֆոնտանա» գիշերային ակումբի մշտական անսամբլի երգիչ-մենակատարը: Ակումբում աշխատող մի անգլիացի երաժիշտ օգնեց նրան աշխատանք գտնել՝ որպես երաժիշտ-կատարող հյուսիսային Անգլիայի ակումբներում և փաբերում: «Ես ուրախ էի Լիբանանից հեռանալուս համար, որովհետև 70-ականներն էին, և սկսվում էր հակամարտությունը: Ես արևոտ Բեյրութից գնացի Սքեգնես, և երգում էի Թոմ Ջոնսի երգերը՝ «Դիլայլան»»,-ասում է Մելքոնյանը:

Video: 

Վարդան Մելքոնյան video 1

Image: 
Title: 
Հարցազրույց
Subtitle: 
Սփոփանքը գտա երաժշտության մեջ
Text: 

Մարիա Յակոբսենը փրկեց Մելքոնյանի կյանքը, սակայն երաժշտությունն էր, որ իմաստավորեց այն։ Յակոբսենի ձայնապնակով առաջին անգամ լսելով դասական երաժշտություն` նա ձեռք բերեց կիթառ եւ սկսեց ինքնուս նվագել։

Text: 

Նա շուտով հիմնական աշխատանք գտավ լոնդոնյան Լեյչեստեր հրապարակում գտնվող Talk of the Town ակումբում և Բոնդ փողոցում գտնվող Celebrity գիշերային ակումբում: Նա հայտնվեց ITV-ի New Faces (Նոր դեմքեր) ծրագրում, որն այն ժամանակի X-Factor-ի ոճի տաղանդներ բացահայտող շոու էր: Մի երեկո, Celebrity-ում  նա հանդիպեց երկու օմանցի արքայազների և համոզեց նրանց  պատվիրել իրեն մի ստեղծագործություն ձայնագրել Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ:

Թեև ապրում է Լոնդոնի մոտակայքում, նա չի մոռացել, չի կարողանում մոռանալ  իր բեյրության կյանքը. «Տարին երեք անգամ գնում եմ այնտեղ: Մնում եմ մանկատանը: Այն դեռ կա: Ես քնում եմ մի փոքրիկ սենյակում, մի փոքրիկ խցում: Տնօրենը միշտ ինձ ներկայացնում է երեխաներին, և ես նստում եմ ու ճաշում նրանց հետ: Ես այն նախընտրում եմ հյուրանոցից: Դա է իմ տունը, միակ տունը, որ իմացել եմ երբևէ»:

Ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի և ի պատիվ Մարիա Յակոբսենի, Մելքոնյանը և նրա դուստր Վերոնիկան նախատեսում են ոտքով անցնել Վանից Բեյրութ ընկած 1,000 կմ հեռավորությունը, այն ճանապարհը, որն իր ծնողները և հարյուր հազարավոր հայեր են անցել. «Ըստ էության, մարդիկ գթասիրտ են: Ամենակարևորը միավորվելն է: Մենք ցանկանում ենք մարդկանց ուշադրությունը գրավել Մարիա Յակոբսենի գթասրտության վրա»,-նշում է Մելքոնյանը,-

Երախտագիտությունը վեհ և կարևոր զգացմունք է: Այն պարզ է և զորեղ: Մեր գրեթե բոլորի մահից հարյուր տարի անց մենք՝ հայերս, ասում ենք. «Շնորհակալություն, որ կանք»»:

Նյութի պատմական հավաստիությունն ստուգված է 100 LIVES նախաձեռնության հետազոտական խմբի կողմից:

Subtitle: 
Բեյրութից Լոնդոն. «Շնորհակալ ենք, որ կանք»
Story number: 
1
Author: 
Հայտնի կոմպոզիտորի երախտիքն իր ճանաչած միակ մորը
Header image: